กว่าจะเติบโตมาเป็นตัวเป็นตน ตอนที่ 4 : การจัดระเบียบตนเอง -Self-Regulation (ตอนที่ 2)

บทความนี้เป็นบทความต่อเนื่องจาก การจัดระเบียบตนเอง ตอนที่ 1 ผู้เรียบเรียงขอแนะนำให้คุณอ่านบทความตอนที่ 1 ก่อนจะอ่านบทความนี้

ท้าวความเรื่องการจัดระบบตนเองหรือ Self Regulation ซึ่งหมายถึงกระบวณการที่คนเราใช้พลังงานในการจัดการควบควบสมาธิ พฤติกรรม และอารมณ์เพื่อบรรลุผลลัพธ์ที่สังคมยอมรับ  การจัดระบียบตนเองสำคัญมากสำหรับการพัฒนาด้านการเรียนรู้ของเด็ก เด็กที่จัดระเบียบตนเองเป็นจะเรียนดีกว่าและเติมโตมาเป็นผู้ใหญ่ที่ประสบความสำเร็จในชีวิต  บทความฉบับนี้จะขอกล่าวถึงสิ่งที่มีผลต่อพัฒนาการการจัดระเบียบตนเอง และวิธีที่พ่อแม่หรือครูสามารถใช้เป็นแนวทางในการช่วยให้เด็กรู้จักการจัดระเบียบและควบคุมตนเอง

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาของการจัดระเบียบตนเอง

ความสัมพันธ์ระหว่าง เด็ก โรงเรียน และพ่อแม่สำคัญและมีผลโดยตรงต่อการพัฒนาของการจัดระเบียบตนเอง การพัฒนาการจัดระเบียบตนเองมีผลสอดคล้องโดยตรงกับการโต้ตอบหรือความพันธ์ระหว่างเด็กกับผู้ดูแล ไม่ว่าจะเป็นผู้ใหญ่รอบตัว พ่อแม่ หรือครูที่โรงเรียน หากผู้ใหญ่มีจิตใจอ่อนโยน เข้าใจ และดูแลเด็กด้วยความรัก เด็กจะสามารถควบคุมตนเองได้ดี และมีสมาธิในการทำงานที่ได้รับมอบหมาย นอกจากนี้ฐานะและสิ่งแวดล้อมของครอบครัวก็มีผลต่อความสามารถในการจัดระเบียบตนเองของเด็ก  เด็กที่อยู่ในครอบครัวที่ฐานะมั่นคง สภาพแวดล้อมดีจะจัดระเบียบตนเองได้ดีกว่าเด็กที่อยู่อยู่ในสภาพแวดล้อมของครอบครัวที่มีภาวะตึงเครียดและฐานะไม่มั่นคง เพราะความเครียดของพ่อแม่มีผลโดยตรงต่อพัฒนาการด้านอารมณ์และการแสดงออกของลูก เด็กที่ครอบครัวมีฐานะมักจะอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยกว่า และได้รับการสนับสนุนและช่วยเหลือที่ดีกว่าเด็กในครอบครัวยากจน

นอกจากนี้ วิธีการเลี้ยงดูลูกก็มีผลต่อการจัดการตนเอง เด็กที่เติบโตขึ้นมาในครอบครัวตัวที่เน้นให้ลูกเชื่อฟังและทำตามคำสั่งของพ่อแม่ มักจะหลายเป็นผู้ใหญ่ที่ขาดการจัดการตนเอง  เด็กที่เติบโตขึ้นมาในครอบครัวที่พ่อแม่เน้นให้ลูกมีอิสระและความเป็นตัวของตนเอง จะเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่ที่ควบคุมตนเองได้ดี

การจัดระเบียบตนเองและการเตรียมความพร้อมก่อนเข้าโรงเรียน

เด็กที่จัดระเบียบตนเองได้ดีจะพร้อมและปรับตัวเข้ากับโรงเรียน เพื่อน และครู ได้ดีกว่าเด็กที่ขาดการควบคุมและจัดการตนเอง  การจัดระเบียบตนเองเรียนรู้และสอนได้โดยครูหรือผู้ปกครองที่เข้าใจเด็ก และเปิดใจรับและเข้าใจสภาวะทางอารมณ์ หรือ temperament ของเด็ก  ครูที่เข้าใจความหมายของการจัดระเบียบตนเองจะเข้าใจเด็กได้ดีและรู้จักรับมือและช่วยเหลือเด็กให้ค่อยๆพัฒนาอารมณ์ และจัดการกับการกระทำของตัวเขาเองได้เป็นอย่างดี เมื่อเด็กรู้จักควบคุมตนเอง เด็กก็จะปรับตัวเข้ากับเพื่อนและโรงเรียนได้เป็นอย่างดี

แนวทางในการช่วยให้เด็กรู้จักจัดระเบียบตนเอง

ก่อนอื่น ผู้เขียนขอเน้นว่า การจัดระเบียบตนเองเรียนรู้และสอนได้ และยิ่งเด็กโตก็จะยิ่งเรียนรู้ได้ง่ายขึ้น เพราะสมองเขาพร้อมในการรับรู้การควบคุมตนเองนั่นเองค่ะ ครูและผู้ใหญ่รอบตัวเด็กสำคัญต่อการพัฒนาการจัดระเบียบตนเองเป็นอย่างมาก เด็กเรียนรู้การจัดระเบียบอารมณ์ ความรู้สึก สมาธิ และพฤติกรรมผ่านประสบการณ์ชีวิตและสิ่งแวดล้อมรอบตัวเขา  หากผู้ใหญ่จัดระเบียบตนเองและควบคุมตนเองเป็น เด็กจะเลียนแบบและควบคุมตนเองได้ดีตามไปด้วย  หากผู้ใหญ่ขาดการควบคุมตนเอง เด็กก็ควบคุมตนเองไม่ได้ตามไปด้วย ดังนั้นผู้ใหญ่ควรจะเป็นตัวอย่างและแบบอย่างที่ดีสำหรับเด็ก นอกจากนี้ ครูและพ่อแม่ควรจะให้ความสำคัญกับสิ่งเร้าที่ทำให้เด็กขาดสมาธิมากกว่าการพยายามสอนเทคนิคการควบคุมตนเองให้กับเด็ก เช่นหากเด็กนั่งทำการบ้านในห้องที่เสียงดัง แทนที่พ่อแม่จะบอกให้ลูกทำการบ้านและบอกให้ลูกมีสมาธิ พ่อแม่สามารถกำจัดสิ่งเร้าโดยการให้ลูกทำการบ้านในห้องที่เงียบ หรือปิดทีวีไปเลย

การให้ความช่วยเหลือเด็กก็ช่วยให้เขาจัดระเบียบตนเองเป็น การให้ความช่วยเหลือแบบนี้เราเรียกว่าการ scaffolding ซึ่งหมายถึงเราช่วยเหลือเด็กเพื่อให้เด็กทำงานได้ด้วยตนเอง (ไม่ใช่เราทำให้ หรือทำแทนเขา) หากเด็กทำงานได้ด้วยตนเองแล้ว เราต้องค่อยๆถอยห่างออกมาและให้เด็กทำงานต่อด้วยตนเองจนเสร็จ

สุดท้ายนี้ ผู้เขียนอยากฝากให้ผู้ใหญ่ทุกคนมองเด็กผ่านเลนส์ที่เป็นบวก เพราะมุมมองของเรามีผลต่อการพัฒนาการจัดการตนเองของเด็ก ผู้ใหญ่ต้องตระหนักอยู่เสมอว่าเด็กที่มีพฤติกรรมไม่ดี ดื้อ ซน ไม่เชื่อฟังนั้นไม่ใช่เด็กเลว หรือเด็กไม่ดี  เด็กพวกนี้อาจจะขาดการควบคุมและการจัดระเบียบตนเอง ผู้ใหญ่ควรจะมีทัศคติที่เป็นบวก และทำความเข้าใจว่าทำไมเด็กถึงมีฟฤติกรรมเช่นนั้น อะไรคือต้นเหตุของพฤติกรรมนั้น และกำจัดต้นเหตุนั้นไปซะ

วัยเด็กเป็นหัวใจสำคัญต่อพัฒนาการขั้นต่อไปในวัยผู้ใหญ่ ประสบการณ์ชีวิตหล่อหลอมประสิทธิภาพของคน หน้าที่ของครูและผู้ใหญ่คือช่วยให้เด็กเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่ที่ควบคุมและจัดระเบียบตนเองเป็น หากสังคมเราเต็มไปด้วยคนที่ควบคุมตนเองได้ ประเทศชาติย่อมเจริญและไม่ต้องเสียทรัพย์เพื่อจัดการกับประชากรที่ก่อปัญหาให้สังคม

เรียบเรียงจาก

Center of the Developing Child at Harvard University. (n.d.). Key concepts: executive functions. Retrieved from http://developingchild.harvard.edu/key_concepts/executive_function/

Florez, I. R. (2011). Developing young children’s self-regulation through everyday experiences. Retrieved from http://www.naeyc.org/files/yc/file/201107/Self-Regulation_Florez_OnlineJuly2011.pdf

McClelland, M. M., & Cameron, C. E. (2011). Self-regulation and academic achievement in elementary school children. New Directions for Child and Adolescent Development, 2011(133), 29–44. doi: 10.1002/cd.302