การเลือกของเล่นและวิธีเล่นกับลูก

เคล็ดลับในการเล่นกับลูกที่บ้าน

mother has a good time in conversations with the sonเคยรู้สึกไหมว่าบางทีเราได้อ่านข้อมูลที่บอกให้เรามีส่วนร่วมกับการเรียนรู้ของลูก และต้องเริ่มสอนตั้งแต่ลูกยังเล็กๆเพื่อลูกจะเรียนรู้ได้ง่ายๆและได้ผลดี แล้วหลายๆคนอาจจะเกิดความกังวัล ความไม่แน่และไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นตรงไหนดี จริงๆแล้วการสร้างเด็กอัจริยะหรือเด็กปัญญาเลิศนั้นไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว เราไม่สามารถที่จะ “สร้างเด็กอัจฉริยะใน 10 ขั้นตอนง่ายๆ” ได้ แล้วราจะช่วยให้ลูกของเราเรียนรู้ได้อย่างไร

สิ่งหนึ่งที่ไม่อยากให้ทุกคนมองข้ามไปคือการปล่อยให้ลูกได้มีโอกาสเรียนรู้ด้วยตนเองบ้าง โลกของลูกเราเต็มไปด้วยสิ่งมหัศจรรย์ และเวลาทุกวินาทีคือ ช่วงเวลาเเห่งประสบการณ์การเรียนรู้ และสิ่งที่สำคัญคือลูกเราเรียนรู้ผ่านการล่น

บทความฉบับนี้จะนำเสนอไอเดียการเล่นกับลูกเพื่อที่จะช่วยให้ลูกได้เรียนรู้ไปด้วยและสนุกกับการเล่นไปด้วย

การเล่นของเด็กคืออะไร

การเรียนรู้ผ่านการเล่นจะช่วยให้เราสามารถใช้ประโยชน์จากความอยากรู้อยากเห็นตามธรรมชาติของเด็ก และในเวลาเดียวกันเราก็มีโอกาสได้ดึงความเป็นเด็กในตัวของเราเองออกมาได้ด้วย เด็กๆพร้อมและกระตือรือล้นในการเรียน หน้าที่ของเราคือการสร้างโอกาสให้เด็กได้เล่น ยิ่งในเด็กเด็กเล็กด้วยแล้วโอกาสในการเรียนรู้มักจะเกิดขึ้นผ่านการเล่น แล้วการเล่นคืออะไร

  • การเล่นสำหรับเด็กก็เหมือนกับการระดมความคิดของผู้ใหญ่
  • ผู้ใหญ่ที่มีความคิดสร้างสรรค์ก็เพราะพวกเขากำลังเล่นอยู่
  • การเล่นคือการสร้าง การค้นหา และการทดลอง
  • การเล่นคือการสร้างและความสามารถในการเปลี่ยนเเปลงโลก
  • การเล่นคือรู้จักใช้ร่างกาย
  • การเล่นคือการพจญภัยไปในธรรมชาติ และวิทยาศาสตร์ เพื่อหาคำตอบของคำถามต่างๆ
  • การเล่นคือการรู้จักการใช้อุปกรณ์ เครื่องมือ และการสร้างความสันพันธ์
  • การเล่นคือหัวใจสำคัญของวัยเด็ก

การใช้ประโยชน์จากช่วงเวลาที่เด็กว่านอนสอนง่าย

ในขณะที่เด็กกำลังเล่นอยู่ในชีวิตประจำวันทั่วๆไป เราควรจะหาโอกาสในการใช้ประโยชน์จากช่วงเวลาที่เราสามารถสอนได้ ช่วงเวลานี้คือเพิ่มการเรียนรู้ของเด็กโดยไม่ต้องวางแผนไว้ล่วงหน้า เด็กๆไม่ต้องการคำอธิบายของแนวคิดหรือคำศัพท์ทางวิชาการ แต่พวกเขาจะค่อยๆเข้าใจรากฐานในการเรียนรู้วิชาการมากขึ้นในภายหลัง ลองดูมาดูช่วงเวลาที่เราสามารถสอนได้และของเล่นที่ใช้สอนและปูทางสู่การเรียนรู้ก่อนลูกเข้าโรงเรียนกันค่ะ

คณิตศาสตร์

สำหรับผู้ใหญ่คณิตศาสตร์เป็นวิชาที่ซับซ้อนยุ่งยาก แต่มันก็ไม่จำเป็นต้องเป็นแบบนั้นเสมอไป มีวิธีที่สนุกและง่ายมากที่จะแนะนำแนวคิดทางคณิตศาสตร์ให้กับเด็กเล็ก โดยการเล่นในบริเวณย้าร นี่คือวิธีที่คุณสามารถนำไปลองใช้ดูได้

  • ชวนลูกมาช่วยชั่งหรือตวงเครื่องปรุงในระหว่างที่เราทำอาหาร หรือซ่อมเเซมงานต่างๆในบ้าน
  • ลองชั่งน้ำหนังสมาชิกในบ้านและสัตว์เลี้ยงดู
  • นับถอยหลังโดยใช้การตั้งเวลาในไมโครเวฟ
  • ช่วยลูกแบ่งอาหารออกเป็นส่วนเท่าๆกัน
  • แยกและนับเครื่องครัวเช่น จาน ช้อน ส้อม เวลาที่จัดโต๊ะรับประทานอาหาร
  • ชวนลูกดูหน้าปัดบอกความเร็วของรถในระหว่างการเดินทาง
  • มองหาอุปกรณ์ที่ใช้ชั่ง ตวง วัด หรือคำนวนตามสถานที่ต่างๆที่คุณพาลูกไป
  • แยกและจับคู่เสื้อผ้า
  • ใช้กิจกรรมกีฬาในการบวกลบ เช่นการบวกลบคะแนน

วิทยาศาสตร์

สิ่งที่ยอดเยี่ยมสำหรับวิทยาศาสตร์คือมันเป็นเหมือนเวทมนต์ และทำให้เด็กตื่นตาตื่นใจได้ง่าย เพราะความมหัศจรรย์ทางกายภาพและธรรมชาติของโลกเรานี่เอง เด็กๆถึงได้ชอบและสนใจเรียนวิทยาศาสตร์

  • คุณทราบไหมว่า หากคุณถือแว่นขยายให้ห่างจากตัวหนึ่งช่วงแขน (ยื่นไปสุดแขน) สิ่งของที่คุณมองผ่านเเว่นขยานจะกลับหัว
  • เวทมนต์อะไรที่ทำให้ห่วงแม่เหล็กลอยอยู่รอบๆดินสอ?
  • ดูปฎิกิริยาทางเคมีที่กิดขึ้นในระหว่างการผสมส่วนผสมเข้าด้วยกัน และการเพิ่มความร้อนและความเย็นในระหว่างการทำอาหาร
  • เพาะต้นไม้ในขวดเเก้วเพื่อดูรากของพืชชนิดนั้น
  • พาลูกเข้าสู่ธรรมชาติเพื่อเก็บของสะสมต่างๆที่พบเห็นได้ตามธรรมชาติ
  • ถ่ายวิดีโอการเปลี่ยนเเปลงของท้องฟ้าเวลากลางคืน
  • ใช้แม่เหล็กในการค้นหาว่ามีของชิ้นไหนบ้างที่ไม่เหล็กดูดไม่ได้
  • ทดลองดูของจมและของลอยในเวลาที่อาบน้ำในอ่าง

ความคิดสร้างสรรค์

ปิกัสโซ่กล่าวว่าเด็กทุกคนคือศิลปิน ปัญหาคือเราจะรักษาความเป็นศิลปินนั้นไว้ได้อย่างไรเมื่อเด็กโตขึ้น เมื่อเด็กวาดภาพและระบายสี เด็กแสดงความรู้สึก ตัดสินใจ และเล่าเรื่องราว การวาดเขียนอาจจะไม่มีความหมายสำหรับคุณ แต่สำหรับลูกแล้วการวาดเขียนคืองานศิลปะ

  • อย่าติเตียนหรือวิจารย์ความพยายามในการสร้างงานศิลปะของลูก ให้ลูกเป็นคนเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งที่ลูกทำด้วยตนเอง
  • สนุกไปกับการวาดเขียนพร้อมๆกับลูก ค้นหาความเป็นศิลปินในตัวคุณเพื่อช่วยหล่อเลี้ยงความคิดสร้างสรรค์ทางธรรมชาติของลูก
  • ชี้ให้ลูกดูว่าศิลปินแสดงออกทางอารมรณ์ผ่านงานศิลปะ
  • เก็บสิ่งของรอบตัวและนำมาสร้างเป็นผลงาน เพราะของที่คนอื่นไม่ใช้แล้วอาจจะเป็นสิ่งที่เรานำมาสร้างสรรค์เป็นงานศิลปะได้
  • นำอุปกรณ์ศิลปะติดตัวไปด้วยเวลาเดินทาง
  • สร้างเสียงดนตรีด้วยกันโดยการเคาะกล่องและของใช้ในบ้าน
  • ทำเเกลอรี่ที่บ้าน และมีเเฟ้มเก็บผลงานให้ลูก

สังคมศึกษา

ความเข้าใจทางด้านสังคมของเด็กเริ่มจากการที่เด็กเข้าใจตนเอง สถานที่แรกและดีที่สุดในการที่จะช่วยให้เด็กรู้จักตนเอง รู้จักการทำงานและเข้าใจบทบาทในสังคมคือบ้านและครอบครัว คุยกับลูกเกี่ยวกับกิจวัติประจำวันและกิจกรรมนอกบ้านที่คุณทำ สังเกตุเวลาลูกเล่นบทบาทสมมุติและช่วยให้ลูกเข้าใจตนเองและโลกของผู้ใหญ่

  • สร้างเเผนผังครอบครัวของเรา ประวัติศาสตร์ครอบครัว ไทม์แคปซูลและสมุดบันทึกความทรงจำ
  • ลองดูหนังสือพิมพ์หรือนิตยาสารในเดือนเกิดของลูกและของคุณ เพื่อดูว่ามีอะไรที่เหมือนหรือต่างกันบ้าง
  • แลกเปลี่ยนของสะสมกับลูก ไม่ว่จะเป็นของเล่นเก่า สเเตมป์ หรือของชิ้นเก่าที่คุณมี
  • บันทึกวิดีโอกิจกรรมของครอบครัว ในเวลาที่เดินทาง พัฒนาการของลูก และนำมาเปิดดูเพราะนี่คือประวัติศาสตร์ของครอบครัวคุณ
  • การเล่นบทบาทสมมุตคือวิธีที่เด็กเรียนรู้บทบาทของตนเองในสังคม คุณควรเล่นร่วมกับลูกด้วยเพื่อที่จะช่วยลูกให้เข้าใจโลกที่แท้จริง
  • จัดเตรียมชุดแต่งตัว กล่องใหญ่ๆ ของใช้ในบ้านหรืออุปกรณ์สำนักงานที่ไม่ใช้แล้ว และนำมาจัดทำเป็นบ้านในฝัน สำนักงานในฝันหรือแม้แต่ห้างสรรพสินค้าในจินตนาการก็ได้

กิจกรรมพัฒนากล้ามเนื้อ

เด็กมีความจำเป็นที่ต้องเรียนรู้การทรงตัว กระโดด วิ่ง ผลัก ดึง ถือ และทำกิจกรรมออกกำลังกายหลายๆอย่าง

เพราะการเรียนรู้ไม่ใช่เพียงแค่การใช้สมองเท่านั้น การออกกำลังกายและใช้ร่างกายในการเรียนรู้ก็ถือเป็นสิ่งสำคัญไม่เเพ้กัน ร่างกายเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยเรารวบรวมข้อมูลเพื่อส่งต่อให้สมอง เราเรียนรู้ผ่านประสาทการรับรู้ เมื่อเด็กเติบโตขึ้น เด็กต้องมีประสบการณ์การเรียนรู้ผ่านประสาทการรับรู้และมีอิสระในการได้ค้นหา ค้นคว้าด้วยตนเอง เนื่องจากร่างกายมีการแสดงออกเพราะสมองสั่งการโดยแสดงออกผ่านการพูด เขียน ทำเสียงดนตรี คำนวนและอื่นๆอีกมากมาย

  • ชวนลูกเล่นกีฬาด้วยกัน หรือชวนทำกิจกรรมต่างๆเช่น การกระโดด การเดินหน้า ถอยหลัง กระดิกนิ้ว และอื่นๆ
  • ชวนลูกเล่นการออกท่าทางและให้ลูกเดาว่าท่าทางที่เรากำลังทำอยู่คืออะไร หรือให้ลูกแสดงท่าทางและเราเดาว่าสิ่งที่ลูกทำอยู่คืออะไร เช่นการเดินเป็ด การสำเสียงสัตว์ต่างๆ เป็นต้น
  • ให้ลูกช่วยงานในบ้านและลองใช้อุปกรณ์ครัว เครื่องมือ และทำสวน
  • สร้างกิจกรรมการออกกำลังในสวนหลังบ้านของคุณ คุณจะจัดให้ง่ายหรือยากอย่างไรก็ได้ตามความต้องการของคุณ เช่นให้ลูกวิ่งไปแตะรั้ว ให้ลูกเดินหมุนไปที่ชิงช้า และขึ้นลงกระดานลื่น ชวนลูกตีลังกาและกระโดโลดเต้น
  • เปิดเพลงสนุกๆและชวนลูกเต้นเข้าจังหวะ

ภาษา

งานวิจัยหลายชิ้นได้ออกมายืนยันว่าเด็กสามารถเรียนรู้ภาษาได้ตั้งแต่อยู่ในครรภ์ และเด็กทารกมีควาสามารถพิเศษในการแยกเสียงที่แตกต่างกันได้ภายในสองสามชั่วโมงหลังการคลอด จำได้ไหมหว่าเด็กทารกมีเซลส์สมองหลายล้านเซลส์ หากเด็กได้รับการกระตุ้นผ่านการเล่นที่ถูกต้อง เซลส์สมองจะมีการพัฒนาและเชื่อมโยงกันได้เป็นอย่างดี วิธีที่ดีที่สุดอย่างหนึ่งในการเสิรมสร้างทักษะทางภาษา

  • ให้กับลูกคือการพูดคุยกับลูก และการอ่านหนังสือให้ลูกฟังเป็นประจำและสม่ำเสมอ
  • คุยกับลูกเกี่ยวกับสิ่งที่คุณและลูกทำ แต่งเพลงตลกๆเกี่ยวกับสิ่งที่คุณเห็นหรือรู้สึก และหากเป็นไปได้ คุณสามารถที่จะบันทึกเสียงตัวเองเวลาร้องเพลงและนำมาเปิดให้ลูกฟัง
  • อ่านป้ายและฉลากด้วยกัน
  • เล่นเกมค้นหาป้ายด้วยกัน โดยการบอกใบ้ให้ลูกทราบว่าเรากำลังคิดถึงอะไรอยู่ และให้ลูกทาย
  • เล่นเกมค้นหาตัวอักษร
  • ชวนลูกเขียนรายการซื้ออาหารเข้าบ้าน การ์ดอวยพร ข้อความเเปะตู้เย็น และการ์ดขอบคุณ
  • อ่านหนังสือด้วยกัน ให้ลูกอ่านให้คุณฟังและให้ลูกได้เห็นคุณอ่านหนังสือ

อะไรคือของเล่นที่ดีที่สุด

ของเล่นที่ดีที่สุดไม่ใช่สิ่งที่ของเล่นนั้นทำได้ แต่คือการที่เด็กสามารถนำของเล่นนั้นมาประยุกต์ทำอะไรได้บ้าง ยิ่งของเล่นมีรายละเอียดมากเท่าไหร่ เด็กก็จะยิ่งใช้จินตนาการน้อยเท่านั้น วางเเผนเมนูของเล่นให้ลูกโดยใช้ของเล่นแต่ละอย่างในการทดลอง ค้นหา และค้นคว้า บางชิ้นอาจจะเสริมสร้างการทำกิจกรรม บางชิ้นอาจจะช่วยด้านความคิดสร้างสรรค์ หรือบางอย่างอาจจะช่วยด้านการเรียนรู้ที่เฉพาะเจาะจง

  • พยายามอย่าซื้อของเล่นตามกระแสนิยม ของเล่นจากทีวี หรือของเล่นที่มีแสดงสีกระพริบ
  • เลือกของเล่นที่เด็กสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้หลายๆแบบ
  • ของเล่นต้องปลอดภัยสำหรับเด็ก
  • ขอให้จำไว้ว่า ถึงแม้ของเล่นจะเป็นของเด็กก็จริงแต่ควรจะเป็นของเล่นที่ได้มาตรฐานและมีคุณภาพ

ที่มา: Tips & Toys for Valuable Play Experiences at Home by By Renee Farrington

บทความที่เกี่ยวข้อง

ศาสตร์การเรียนรู้ของเด็กเล็ก:

http://kroopohmae.com/group/articles/forum/topics/science-behind-el?xg_source=activity

วิธีสอนด้วยบัตรคำหรือเเฟรชการ์ด:

http://kroopohmae.com/group/articles/forum/topics/flash-cards

ประเภทการเรียนรู้และลูกของเรา:

http://kroopohmae.com/group/articles/forum/topics/types-of-learners

วิธีชวนลูกอ่านหนังสือ:

http://kroopohmae.com/group/articles/forum/topics/road-to-reading