กิจกรรมกระดานร้อยช่อง ตอนที่ 1 – มาสร้างกระดาน 100 (30, 50) ช่องกันดีกว่า

บทความฉบับนี้เป็นบทความชุดแรกของการวางกระดานร้อยช่องของแม่แอ๋วและเจคอบ เราจะบันทึกกิจกรรมและวิธีการวางกระดานของเราไปเรื่อยๆตามขั้นตอนและวิธีการในหนังสือชื่อ “It Makes Sense! Using the Hundred Chart to Build Number Sense” หนังสือเล่มนี้จัดกิจกรรมทั้งหมด 20 กิจกรรมที่มีการฝึกฝนและทำจริงๆกับเด็กๆในห้องเรียนในอเมริกา กิจกรรมเหมาะสำหรับเด็กอนุบาลไปจนถึงชั้นเกรด 2

เพราะอะไรถึงได้เลือกหนังสือเล่มนี้

แม่แอ๋วได้อ่านหนังสือคณิตศาสตร์เรื่องง่ายของพ่อธีร์ และได้รู้จักกับกระดานร้อยช่องผ่านหนังสือเล่มนี้เมื่อตอนที่เจคอบอายุได้ขวบครึ่ง หนังสือมีประโยชน์มากเพราะช่วยให้เราเข้าใจประโยชน์ของกระดาน แต่สิ่งหนึ่งที่แม่แอ๋วยังคงค้างคาใจหลังจากอ่านหนังสือจบแล้วคือ ขั้นตอนการวางกระดานอย่างละเอียดนั้นวางอย่างไร ยังหาวิธีการวางแบบละเอียดเป็นสะเต็บ A,B,C,D….Z  ไม่เจอ จึงได้วางกระดานแบบไร้ทิศทางมาตลอด ถ้าลูกวางเบี้ยครบตามจำนวนก็ถือว่าจบกิจกรรม ผลคือ ตลอดระยะเวลา 3 ปี การวางกระดานของแม่แอ๋วกับเจคอบไม่สม่ำเสมอและวางไปได้แค่กระดาน 50 ช่องเพราะไปต่อไม่เป็น  จนเมื่อประมาณเดือนที่แล้ว ค้นหาวิธีการวางกระดานและไปพบหนังสือ“It Makes Sense! Using the Hundred Chart to Build Number Sense”เข้า อ่านดูรีวิวจากอะมาซอนแล้วเข้าท่าดี ก็เลยตัดสินใจซื้อทั้งๆที่เป็นหนังสือที่ราคาค่อนข้างสูงเลยทีเดียว และพอได้หนังสือมาก็เริ่มอ่านและถึงกับทึ่งและอื้งปนงงงวยกับกิจกรรมที่อยู่ในหนังสือ และได้เริ่มทำกิจกรรมแรกกับเจคอบไปเมื่อช่วงบ่ายของวันนี้

ผลที่ได้ทำให้หัวใจพองโต เพราะลูกวางกระดานเสร็จภายในเวลาไม่ถึง 5 นาทีด้วยซ้ำ ดูแล้วเขาสนุกมากๆ และเข้าใจหลักการและแพทเทิร์นอนุกรมของตัวเลขเป็นอย่างดี ผลพลอยได้คือแม่มีแรงฮึดอยากสอน อยากทำกิจกรรมวางกระดานกับลูกมากยิ่งขึ้น และจึงได้มานั่งเขียนบทความนี้เพื่อแบ่งปันกิจกรรมในหนังสือที่จะทำกับเจคอบค่ะ บทความนี้จะเขียนเป็นซีรีย์ไปเรื่อยๆจนกว่าจะจบเล่มค่ะ และจะรายงานผลความสำเร็จ ความท้าทาย และอุสรรคให้ทราบกันเป็นระยะๆ หากเพื่อนสมาชิกคนไหนจะร่วมทางไปด้วยกันก็ยินดีมากนะคะ แชร์ประสบการณ์ด้วยยิ่งดีค่ะจะได้เป็นวิทยาทานกับเพื่อนผู้ปกครองท่านอื่นด้วย

กระดานร้อยช่องคืออะไร และทำไมเราถึงใช้กระดานในการสอนคณิตศาสตร์ให้ลูก

จุดประสงค์ของกระดานคือการสร้างพื้นฐานวิธีแนวคิดและการจัดการกับเลขฐานสิบ จะช่วยให้เด็กมองเห็นภาพกระดานในหัวและนำมาเป็นรูปแบบโครงสร้างในการคิดเลขอย่างมีระบบ กระดานร้อยช่องจะช่วยให้เด็กค้นคว้าแนวคิดทางคณิตศาสตร์จากการนับไปจนถึงการบวกลบเลขสองหลัก

อุปกรณ์

อุปกรณ์ที่หนังสือแนะนำนั้นเป็นแผ่นชาร์ตกระดานแบบเสียบได้ มีช่องให้เสียบบัตรตัวเลข เพราะมันจะถอดออกได้ง่าย และเราสามารถเปลี่ยนสีของตัวเลขได้ เช่นเวลาจะสอนเลขคู่เลขคี่ก็ปริ๊นต์ตัวเลขใส่กระดาษหนาๆ เลขคู่สีเขียว เลขคี่สีแดงเป็นต้น เด็กจะได้เห็นภาพได้ง่าย และไม่ต้องแปะแม่เหล็กให้เสียเวลาเสียเงินด้วย

รูปชาร์ตที่หนังสือแนะนำ

 

แต่ตอนที่ซื้อกระดาน แม่แอ๋วไม่ได้ซื้อแบบที่หนังสือแนะนำเพราะไม่ทราบมาก่อนว่าควรจะใช้กระดานแบบนี้ กระดานที่แม่แอ๋วใช้เป็นกระดานตามรูปค่ะ

 

จุดประสงค์ของกิจกรรมสร้างกระดานร้อยช่อง

ในกิจกรรมนี้เด็กจะได้สร้างกระดานด้วยตนเอง ไม่จำเป็นว่าต้องทำทั้ง 100 ช่องนะคะ ให้พ่อแม่ดูความพร้อมของเด็กด้วยว่าเขาพร้อมจะสร้างจำนวนกี่ช่อง หากเด็กอายุยังน้อย เด็กอนุบาล คุณสามารถเริ่มจากกระดาน 30 ช่องก่อนและค่อยๆเริ่มไปเป็น 50 ช่องทีหลัง สำหรับเด็กชั้นประถม 1 นั้น พ่อแม่ก็เริ่มสอนจาก 50 ช่องและพัฒนาไปเป็น 100 ช่องในที่สุด

กิจกรรมนี้เป็นกิจกรรมที่จะช่วยแนะนำให้เด็กรู้จักกับกระดาน ไม่ว่าเราจะให้ลูกลองเล่นกิจกรรมนี้ช่วงแรก ช่วงกลางหรือช่วงท้ายของเทอมการศึกษา กิจกรรมนี้ถือเป็นการทดสอบความเข้าใจตัวเลขไหนมาก่อนและมาทีหลัง และการนับเลขของเด็กค่ะ

กิจกรรมเสริม

ในหนังสือเล่มนี้ กิจกรรมแรกปุ๊บก็ให้สร้างกระดานปั๊บเลยค่ะ โดยถอดตัวเลขออกหมดเลย แต่แม่แอ๋วว่าเราควรจะหัดให้เด็กได้วางกระดานแบบธรรมดาๆก่อน คือวางแบบเห็นตัวเลข วางเบี้ยให้ตรงช่อง จะให้วาง 30, 50 หรือ 100 ช่องก็แล้วแต่อายุและความพร้อมของเด็กแต่ละคน

คำถามทดสอบความเข้าใจ

ระหว่างการทำกิจกรรมเราต้องถามคำถามดังต่อไปนี้เพื่อทดสอบความเข้าใจของลูก เช่น

  • ตัวเลขนี้อยู่ตรงไหนในกระดานคะ
  • หนูรู้ได้อย่างไรว่าตัวเลขนี้ต้องอยู่กระดานช่องนั้น

ทิศทางการสอน

ขั้นตอนที่ 1 ก่อนเริ่มกิจกรรม เราต้องเตรียมกระดานให้พร้อม ถ้าเราใช้ชาร์ตแบบเสียบตามที่หนังสือแนะนำ เราก็ถอดตัวเลขออกให้หมด และเหลือไว้ในชาร์ตประมาณ 4-5 ตัวเลข  แม่แอ๋วใช้กระดานประยุกต์ อุปกร์ที่ใช้ตามรูปค่ะ และให้เจคอบทดลองสร้างกระดาน 30 ช่องด้วยตนเอง

1) รูปกระดานเปล่าที่ถอดตัวเลขแล้ว สำหรับให้ลูกสร้างกระดาน 30 ช่องด้วยตนเอง

2) ตัวเลขที่วางไว้ให้เพื่อเป็นตัวช่วยให้ลูกสร้างกระดานต่อได้ด้วยตนเอง (3, 9, 15, 22, 27)

 

ตัวเลขของแม่ แยกไว้ต่างหาก เรียงไว้ด้วย จะได้หยิบถูกว่าจะให้ลูกวางช่องไหนบ้าง

 

ขั้นตอนที่ 2 นั่งลงข้างๆลูก เราถือกระดานหรือบัตรตัวเลขที่เราเรียงลำดับไว้ แต่อย่าให้ลูกเห็นตัวที่เรียงนะคะ ที่เรียงไว้ก่อนคือเราจะได้หยิบได้ง่ายๆเวลาที่บอกให้ลูกสร้างกระดาน

ขั้นตอนที่  3 หยิบเบี้ยหรือบัตรตัวเลขขึ้นมา (หยิบเลข 16) และถามลูกว่า “ตัวเลขตัวนี้อยู่ตรงไหนคะ” ให้ลูกวางเบี้ย พอวางเสร็จก็ถามว่า “แล้วหนูรู้ได้อย่างไรคะว่า 16 อยู่ตรงนั้น” ลูกอาจจะตอบว่า “รู้เพราะ 16 ตามหลัง 15 ครับ” และหยิบแบบนี้ไปเรื่อยๆ

นอกจากนี้เด็กที่โตมาหน่อย (เช่นเจคอบเป็นต้น) และเราอยากรู้ว่าลูกเข้าใจเเพทเทิร์นของตัวเลขดีแค่ไหนก็อาจจะลองหยิบ 29 ให้ลูกวาง พอลูกวางถูกปุ๊บ ก็ถามเค้าว่า .รู้ได้อย่างไรว่าช่องนั้นคือ 29.  ถ้าเด็กที่เข้าใจเเพทเทิร์นของตัวเลข เขาจะตอบว่า “ก็ช่องนั้นมันเป็นแถวของเลขที่ลงท้ายด้วย 9, ก็จะได้ 9, 19, 29 ” หรือบางคนอาจจะนับจากเลข 27 ไปสองช่องค่ะ เจ้าเจคอบใช้เทคนิคแรกในการหาคำตอบค่ะ คือแถวของเลขลงท้ายด้วย 9 ^_^

เคล็ดไม่ลับ

เราควรจะสร้างแรงจูงใจหลังทำกิจกรรมเสร็จ เพราะจะทำให้กิจกรรมสนุกขึ้น แรงจูงใจของเจคอบคือการได้เล่นไล่จับ และได้เล่นขับรถกับแม่หลังทำกิจจกรรมเสร็จ 

 

เป็นอย่างไรบ้างคะ หวังว่ากิจกรรมนี้จะมีประโยชน์ และหวังว่าคงไม่เอามะพร้าวห้าวมาขายสวน ใครมีประสบการณ์วางกระดานแบบไหน เจออุปสรรคอย่างไรบ้าง หรือใครอยากร่วมวางไปด้วยกันกับเจคอบก็เชิญมาร่วมวางร่วมวงค่ะ

ขอให้สนุกกับการสอนลูกค่ะ

แม่แอ๋ว