มอนเตสซอรี่ ตอนที่ 4 การอ่านและการเขียน

การอ่านและการเขียนแบบมอนเตสซอรี่

สำหรับบทความตอนที่ 4 นี้ จะเป็นข้อมูลเกี่ยวกับการสอนอ่านและเขียนตามหลักของมอนเตสซอรี่ค่ะ โดยมอนเตสซอรี่เชื่อว่าการอ่านและการเขียนเป็นของคู่กัน เด็กๆได้รับการเตรียมความพร้อมด้านอ่านและเขียนมาแล้วจากการทำกิจกรรมกระตุ้นประสาทสัมผัสในตอนทีแล้ว (มอนเตสซอรี่ตอนที่ 3)

กิจกรรมกระตุ้นประสาทสัมผัสนั้น ช่วยให้เด็กคุ้นเคยกับการใช้ของอย่างระมัดระวังและเข้าใจการใช้วัสดุอุปกรณ์ต่างๆ และทำให้กล้ามเนื้อมือแข็งแรงขึ้น แต่กิจกรรมในตอนที่ 4 นี่เป็นกิจกรรมที่เตรียมความพร้อมเด็กในการจับและใช้ดินสอ  และเด็กควรจะจับดินสอเป็นก่อนที่เราจะเริ่มสอนการเขียนหนังสือให้ลูก

มอนเตสซอรี่สอนเด็กเขียนหนังสือผ่านการใช้ตัวหนังสือกระดาษทราย เพราะเด็กจะสามารถจำตัวอักษรได้จากการมองเห็นและการสัมผัส และการได้ยินการออกเสียงของตัวอักษรนั้นด้วย และเด็กจะเอานิ้วลากตามตัวอักษรในลักษณะเดียวกันกับการเขียนตัวอักษรนั้นๆ

เด็กๆจะได้เรียนเสียงของตัวอักษรทีละตัว หลังจากนั้นก็ผสมคำแบบสั้นๆ โดยให้เด็กออกเสียงตัวอักษรแต่ละตัว เพื่อสะกดคำ และในที่สุดเด็กก็จะเริ่มเรียนรู้การสะกดและผสมคำ

พัฒนาการด้านภาษาเป็นสิ่งที่สำคัญสำหรับการอ่านและเขียนหนังสือ  เราสามารถช่วยสร้างและเพิ่มคลังศัพท์ให้ลูกได้โดยการทำขั้นตอนต่อไปนี้

  • พูดกับลูกด้วยถ้อยคำชัดเจน ไม่ใช้ภาษาเด็ก
  • สอนเรียกชื่อคนและสิ่งของอย่างถูกต้อง
  • อ่านหนังสือให้ลูกฟัง
  • หาหนังสือดีๆให้ลูกอ่าน และหนังสือภาพนั้นช่วยกระตุ้นจินตนาการและนำไปสู่การสร้างบทสนทนา
  • พูดคุยกับลูก
  • ฟังลูกเวลาลูกคุยกับเรา
  • ให้ลูกฟังเทปบันทึกเสียง หรือฟังเพลง
  • สนับสนุนให้ลูกพูดคุยกับเด็กและผู้ใหญ่คนอื่นๆ
  • สอนการเปรียบเทียบเช่น สั้น ยาว ใหญ่ ใหญ่กว่า เป็นต้น
  • ใช้ three  -period lesson

การสอนเด็กหัดออกเสียงตัวอักษร – การเทียบเสียง 

จากรายการคำข้างล่างนี้ จะทำให้เรารู้ว่าอักษรแต่ละตัวออกเสียงว่าอย่างไร อย่างเช่น a ในคำว่า am ก็จะได้เสียง a ว่า แอะ เสียง b ใน bin ก็จะได้เสียง b ว่า เบอะ (เบอะ อิ นึน)

หมาายเหตุ แม่แอ๋วแนะนำ ดีวีดี leapfrog letter factory นะคะ สอนโฟนิคส์ได้ดีกว่าอาจารย์ที่เคยเรียนด้วยสมัยมหาวิทยาลัยอีกค่ะ (ขอโทษอาจารย์ด้วย แต่รู้สึกอย่างนี้จริงๆ)

a   เหมือนในคำว่า am

b  เหมือนในคำว่า bin

c  เหมือนในคำว่า cat

d  เหมือนในคำว่า dig

e  เหมือนในคำว่าegg

f  เหมือนในคำว่าface

g เหมือนในคำว่าgoose

h เหมือนในคำว่า hut

i เหมือนในคำว่า ink

j เหมือนในคำว่า jam

k เหมือนในคำว่า kiss

l เหมือนในคำว่า lap

m เหมือนในคำว่า mat

n เหมือนในคำว่า nose

o เหมือนในคำว่า on

p เหมือนในคำว่า pat

r เหมือนในคำว่า run

s เหมือนในคำว่า sit

t เหมือนในคำว่า tummy

u เหมือนในคำว่า up

v เหมือนในคำว่า van

w เหมือนในคำว่า win

x เหมือนในคำว่า box

y เหมือนในคำว่า yet

z เหมือนในคำว่า zip

qu เหมือนในคำว่าquit

ai เหมือนในคำว่า aim

ee เหมือนในคำว่า see

ie เหมือนในคำว่า pie

oa เหมือนในคำว่า oat

ue เหมือนในคำว่า blue

ou เหมือนในคำว่า out

oy เหมือนในคำว่า toy

er เหมือนในคำว่า her

ar เหมือนในคำว่า car

or เหมือนในคำว่า for

au เหมือนในคำว่า haul

th เหมือนในคำว่า bath

sh เหมือนในคำว่า shop

ch เหมือนในคำว่า chin

oo เหมือนในคำว่า hook

ตัวอย่างการออกเสียง (แต่เป็นสำเนียง UK นะคะ)

http://www.rotherfieldprimaryschool.co.uk/phonics/phonetics.htm

กิจกรรมตัวหนังสือกระดาษทราย (อายุ 3-5 ขวบ)

อุปกรณ์  ตัวหนังสือกระดาษทราย จะใช้แบบตัวพิมพ์ใหญ่หรือตัวพิมพ์เล็กก็ได้

การสาธิต

  1. เลือกตัวอักษรที่มีลักษณะและรูปร่างที่แตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด และนำมาวางไว้ที่โต๊ะเรียนของเด็ก
  2. ให้ลูกใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางลากไปตามตัวอักษรในทิศทางเดียวกับการเขียนตัวอักษรนั้นๆ พร้อมทั้งออกเสียงตัวอักษรตัวนั้นไปด้วย (ดูจากตารางการเทียบเสียงด้านบน)
  3. ใช้ 3 period lesson เวลาที่เราให้ลูกลากนิ้วตามตัวอักษรแต่ละตัว
  4. อธิบายให้ลูกฟังวา คำศัพท์มาจากการผสมตัวอักษรเหล่านี้เข้าด้วยกัน สมมุติว่าคุณใช้ตัวอักษร b และ s  คุณสามารถพูดว่า “Can you hear b (เบอะ) when I say ‘bin’?” Can you think of words with a b sound in them? และทำแบบนี้กับตัวอักษร S เวลาที่ลูกลากนิ้วตามตัวอักษร s
  5. ให้ลูกลากนิ้วตามตัวอักษรตัวอื่นๆหากลูกพร้อมแล้ว และควรใช้ ตัวอักษรสองตัวต่อกิจกรรมลากนิ้วหนึ่งครั้ง

จุดประสงค์ เพื่อให้เด็กสามารถจำเสียงของตัวอักษรได้ ได้สัมผัส ได้เห็น ได้ยิน และได้รับรู้ถึงตัวอักษรนั้นๆ ซึ่งเป็นการเตรียมตัวต่อการเขียนหนังสือต่อไป

หมายเหตุ

  • ลูกต้องลากนิ้วตามทิศทางที่เราเขียนตัวอักษรนั้นๆ
  • ใช้ตัวพิมพ์ใหญ่หรือพิมพ์เล็กก่อนก็ได้
  • สอนเสียงโฟนิคส์ของตัวอักษรแต่ละตัวด้วย

ที่มาของรูป:http://www.infomontessori.com/language/written-language-sandpaper-letters.htm

วิดีโอการสาธิตการสอนการเขียนหนังสือผ่านกระดาษทราย

กิจกรรมอักษรเคลื่อนไหว (Movable Alphabets) สำหรับเด็กอายุ 4-5 ขวบ

อุปกรณ์ ชุด Moveable Alphabets ของมอนเตสซอรี่ อักษรธรรมดาสีชมพู สระสีน้ำเงิน หรือใครจะทำเองก็ได้ค่ะ

การสาธิต

  1. นำกล่องอักษรออกมาวางไว้ข้างหน้าเด็ก และบัตรภาพต่างๆ
  2. ให้เด็กลองสะกดคำแต่ละคำ โดยใช้อักษรจากกล่องชุด Movable Alphabets
  3. ให้เด็กลองสะกดคำที่เด็กคุ้นเคย เช่น  dog, cat, car, mom, dad  โดยใช้ขั้นตอนเดียวกับข้อสอง
  4. บอกให้เด็กลองหยิบตัวอักษรต่างๆจากล่อง โดยคุณจะลองออกเสียงโฟนิคส์แล้วให้เด็กหยิบก็ได้ค่ะ หรือคุณอาจจะถามลูกว่า ลูกได้ยินเสียงตัวอะไรบ้าง ถ้าแม่พูดคำว่า ‘cat’ และให้เล่นเกมสะกดคำแบบนี้ไปเรื่อยๆจนลูกเข้าใจและสามารถสร้างคำสะกดคำได้ด้วยตนเอง
  5. หลังจากลูกคล่องแล้ว ลองให้เด็กสะกดคำเทียบกับบัตรภาพ โดยการวางภาพบทโต๊ะ แล้ให้เด็กสะกดคำแบบวางตัวอักษรเรียงต่อจากภาพนั้น

ตามภาพค่ะ

จุดประสงค์ เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้โครงสร้างของคำ เพื่อนเป็นการเตรียมพร้อมสำหรับการเขียน อ่าน และสะกดคำ

กิจกรรมบัตรคำคำสั่ง (อายุ 3-5 ขวบ)

อุปกรณ์ บัตรคำ เลือกบัตรคำที่เด็กแสดงท่าทางประกอบได้ก็จะดีค่ะ

การสาธิต

  1. อันดับแรกให้สอนคำเดี่ยวก่อน โดยสอนทีละคำ ใช้บัตรคำทีละใบ ชี้ไปที่บัตรคำ และอ่านบัตรคำให้ลูกฟัง
  2. ให้ลูกทำท่าทางประกอบคำศัพท์ที่ลูกได้ยิน เช่น laugh ก็ทำท่าหัวเราะ jump ก็ทำท่ากระโดด
  3. เมื่อลูกเริ่มคำศัพท์ต่างๆในบัตรคำแล้ว และเรายกบัตรคำให้ลูกดู ไม่ต้องอ่านให้ฟัง และบอกให้ลูกทำท่าทางประกอบ
  4. เมื่อคำเดี่ยวเริ่มเป็นเรื่องง่ายสำหรับลูกแล้ว เราก็ค่อยๆสอนคำคู่ วลี และประโยคผ่านบัตรคำ

จุดประสงค์ เพื่อให้เด็กมองเห็นและเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างคำที่เป็นตัวหนังสือและกิริยาท่าทาง และเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมสำหรับการอ่านหนังสือต่อไป

กิจกรรมรูปภาพและเสียง (อายุ 3 1/2 – 5 ขวบ)

อุปกรณ์ ตัวหนังสือกระดาษทราย และบัตรรูปภาพ

การสาธิต

  1. เลือกเสียงที่เราอยากจะสอนลูก (ไม่ควรจะสอนเกินสองเสียงต่อครั้ง)
  2. ให้เด็กได้ลองสัมผัสลูบคลำตัวอักษรกระดาษทราย ออกเสียงตัวอักษรนั้น และให้เลือกรูปภาพที่มีความสัมพันธ์กับเสียงของตัวอักษรนั้น เช่น b ก็เลือกรูป boat, boy, bin, bug เป็นต้น
  3. ในแต่ละครั้งที่มีการเลือกรูปออกไป บอกให้ลูกลองลูบคลำตัวอักษรอีกครั้ง และให้ลูกบอกชื่อของบัตรภาพนั้น เช่น boat, boy, bin, bug
  4. ทำกิจกรรมซ้ำๆจนครบทุกตัวอักษร

ข้อควรจำ เวลาสอนเสียงโฟนิคส์ ควรสอนเสียงที่แท้จริงของตัวอักษรนั้นๆก่อน เช่น b ก็คำที่ออกเสียง b ว่า เบอะ ส่วนเสียงผสมเช่น ch, sh เอาไว้สอนทีหลัง ส่วนตัว x นั้นให้ออกเสียงเหมือนกับ x ที่เป็นตัวสะกด เช่น fox เสียง x จะออกเสียงคล้าย eks  เป็น เอะเคะซึ แล้วมีเสียงซู่ๆเหมือน s แต่เปล่งลมผ่านไรฟัน ต้องออกเสียงไวๆจะได้เสียง x ค่ะ

ที่มาและเเหล่งข้อมูล

ข้อมูลอื่นๆ

Teaching Montessori in the Home: Pre-School Years: The Pre-School Y…

The Absorbent Mind

http://www.childandme.com/montessori-resources/#more-1624

http://faculty.fullerton.edu/syen/mts/_link.htm

http://livingmontessorinow.com/2012/01/02/montessori-monday-inexpensive-and-diy-movable-alphabets/

http://www.infomontessori.com/mathematics/tables-of-arithmetic-addition-strip-board.htm