มอนเตสซอรี่ ตอนที่ 2 กิจกรรมในชีวิตประจำวัน (Practical Life)

กิจกรรม Practical Life เป็นกิจกรรมที่เราสอนลูกให้ลูกใช้สิ่งของในบ้าน หรือทำงานบ้านต่างๆได้ด้วยตนเอง เป็นกิจกรรมที่เน้นให้ลูกแก้ไขปัญหาต่างๆที่ลูกเจอในบ้านและสิ่งแวดล้อมรอบตัวลูก งานบ้านที่เราทำทุกวันอาจจะเป็นเรื่องง่ายสำหรับเรา แต่สำหรับเด็กเล็กนั้น งานบ้านเป็นเรื่องที่ท้าท้ายและสนุกสนาน บางทีเราชอบดุลูกเวลาลูกปิดลิ้นชักเสียงดัง เทน้ำหก ทิ้งของไม่เป็นที่ไม่เป็นทาง เราควรจะหยุดคิดสักนิดว่า ตัวเราเองนั้นได้ใช้เวลาในการบอกและสอนวิธีที่ถูกต้องให้ลูกเราบ้างหรือเปล่า มอนเตสซอรี่เชื่อว่า เมื่อเด็กสามารถเรียนรู้ที่จะจัดการกับงานหรือสิ่งต่างๆในบ้านของตัวเองได้ดี เด็กก็จะพร้อมที่จะเรียนสิ่งต่างๆที่ซับซ้อนขึ้น เราสามารถให้ลูกช่วยเราเวลาเราทำงานบ้าน หรือพยายามให้ลูกมีส่วนร่วมกับงานที่เราทำในบ้าน เพราะนี่คือกิจกรรม Practical Life อีกอย่างหนึ่งนะคะ นอกจากนี้ การมอบหมายหน้าที่ให้ลูกก็เป็นสิ่งที่สำคัญ เช่นการให้ลูกช่วยเอาขยะไปทิ้ง กวาด เก็บ จัดเตียง และห้องของตัวเอง หรืองานบ้านอื่นๆที่ลูกพอจะทำได้ เราควรจะบอกให้ลูกรู้ว่านี่คือหน้าที่ และเป็นสิ่งที่ลูกต้องทำ งานบ้านเป็นความรับผิดชอบ ไม่ใช่กิจกรรมที่ทำเพื่อหวังสิ่งตอบแทนหรือรางวัลจากพ่อแม่

จุดประสงค์หลักของการสอน Practical Life คือ

  1. ช่วยให้เด็กสามารถช่วยเหลือตัวเองได้
  2. ช่วยให้เด็กเกิดความรู้สึกอยากทำ อยากเคลื่อนไหว และทำตัวเป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น
  3. ทำให้เด็กนับถือและรักการทำงาน
  4. ช่วยให้เด็กทำงานหรือกิจกรรมประจำวันได้เป็นอย่างดี และทำด้วยความสุข สนุก และถูกต้อง

หลักๆแล้ว Practical Life จะแบ่งออกเป็น 4 ประเภทคือ

1) การดูแลตนเองเช่นการแต่งตัว อาบน้ำ ปะแป้ง แปรงฟัน หวีผม ฯลฯ

2) การรู้จักดูแลสิ่งแวดล้อมเช่นการทำความสะอาด การทำสวน รดน้ำ พรวนดิน

3) การเคลื่อนไหว เช่น การเท บีบ หมุน แยกประเภท และการใช้กล้ามเนื้อมัดต่างๆ

4) การพัฒนาทักษะทางสังคม เช่น การทักทาย การอำลา การขอโทษ การขอบคุณ เด็กๆมีพลังเยอะค่ะ แถมอยากทำสิ่งที่เราทำอยู่ตลอด วันนี้แม่แอ๋วขอแนะนำกิจกรรม Practical Life ที่เพื่อนสามารถนำไปลองทำกับลูกได้ที่บ้านค่ะ และหากใครมีกิจกรรมที่อยากเพิ่มหรือเเบ่งปัน ก็โพสต์ตอบในกระทู้บทความนี้ได้เลยค่ะ

การสั่งน้ำมูก

อุปกรณ์  กระดาษทิชชู่ และถังขยะ

การสาธิต

  1. วางกระดาษทิชชู่ไว้ข้างหน้าเรา หยิบทิชชู่ขึ้นมาโดยใช้นิ้วโป้งกับนิ้วชี้
  2. ยกกระดาษขึ้นมาปิดบริเวณจมูก และสั่งน้ำมูก
  3. เช็ดจมูกโดยเอานิ้วทั้งหมดรวบทิชชู่ไว้ และหลังจากนั้นก็เอาทิชชู่ทิ้งขยะ และล้างมือ

จุดประสงค์ การสอนให้เด็กสั่งน้ำมูกเป็น และเป็นเวลาที่ดีที่เราสามารถอธิบายเรื่องหวัดและการติดหวัด การควบคุมข้อผิดพลาด สูดน้ำมูก และจมูกและหน้าเละเทอะ   การล้างมือ อุปกรณ์ อ่างล้างมือในห้องน้ำหรือในครัว สบู่ โลชั่นทามือ ผ้าเช็ดมือ ที่เหยียบสำหรับเด็ก การสาธิต

  1. ให้เด็กยืนบนที่เหยียบ และพับแขนเสื้อขึ้น
  2. ใส่น้ำลงอ่าง
  3. เอามือจุ่มน้ำ
  4. ใส่สบู่และถูมือ และเอามือลงไปล้างในอ่างน้ำ
  5. เอามือถูกันไปมา
  6. ปล่อยน้ำทิ้ง (สำหรับอ่างแบบเปิดน้ำทิ้งได้)
  7. ใช้ผ้าเช็ดมือ และนิ้วมือให้แห้ง
  8. นำผ้าเข็ดมือเก็บบริเวณที่เก็บผ้าเช็ดมือ
  9. ใช้โลชั่นทามือ

จุดประสงค์ เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้การควบคุมการเคลื่อนไหว การจำกิจกรรมให้เสร็จตามขั้นตอน และสอนให้เด็กรู้จักดูแลและพึ่งพาตนเอง

การควบคุมข้อผิดพลาด ตรวจสอบดูว่า มือและนิ้วสะอาด และแห้งดี

กิจกรรมเปิดและปิดลิ้นชัก อุปกรณ์ ตู้ที่มีลิ้นชัก ตามหลักแล้วก็เป็นตู้ที่มีขนาดสำหรับเด็ก ถ้าใครไม่มี ก็ใช้ตู้ไหนก็ได้ที่มีลิ้นชัก และลูกสามารถยืนเปิดปิดได้ การสาธิต

  1. ใช้นิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ และนิ้วกลางจับที่เปิดปิดลิ้นชัก
  2. เปิด และ ปิดลิ้นชักเบาๆ ด้วยความระมัดระวังและอย่าให้มีเสียง
  3. เปิดปิดลิ้นชักให้ลูกดูจนครบทุกอัน

จุดประสงค์

  1. การสอนให้เด็กรักความเงียบ สงบ และความเป็นระเบียบ
  2. การสอนให้เด็กรับรู้ถึงความสำเร็จเมื่อเขาสามารถเปิดและปิดลิ้นชักได้อย่างถูกต้อง

การควบคุมข้อผิดพลาด

  1. ต้องไม่มีเสียงเมื่อเด็กเปิดและปิดลิ้นชัก
  2. การสอนเด็กติดกระดุม ติดซิป

กิจกรรมติดกระดุมเสื้อ

อุปกรณ์มอนเตสซอรี่ เรียกอุปกรณ์ที่ใช้สอนว่า Busy Board เป็นแผ่นกระดาน แล้วเย็บติดกับผ้า ที่มีกระดุมหรือซิปให้ลูกเราลองติดกระดุมและรูปซิป สำหรับแม่แอ๋ว แม่แอ๋วไม่ได้ซื้อค่ะ แม่แอ๋วเอาตุ๊กตาของลูกมาเป็น Busy Board ถ้าจะสอนลูกติดกระตุม ก็เอาตุ๊กตาใส่เสื้อที่มีกระดุม และถ้าอยากสอนรูดซิป ก็เอาเสื้อที่มีซิปมาใส่ให้ตุ๊กตาแทน

การสาธิต

  1. เอา Busy Board หรือตุ๊กตาให้ลูกดู โดยติดกระดุมครบทุกเม็ด
  2. ปลดกระดุมออกทีละเม็ด ทำด้วยความเป็นธรรมชาติ และความเร็วสม่ำเสมอ
  3. ให้ลูกนับกระดุม เอามือจับและลูบเนื้อผ้า บอกชื่อของสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการติดกระดุม เช่น นี่กระดุมนะ นี่รังดุม และบอกด้วยว่า แต่ละอย่างเอาไว้ใช้ทำอะไร และมีหน้าที่อะไร

จุดประสงค์ การสอนให้เด็กช่วยเหลือตัวเอง ควบคุมตัวเอง และความสัมพันธ์ของการเคลื่อนไหวของมือและสายตา

การควบคุมข้อผิดพลาด เด็กต้องเห็นข้อผิดพลาด หากว่าเด็กติดกระดุมผิด

กิจกกรมการเทข้าวสาร อุปกรณ์

  1. โต๊ะขนาดเล็กสำหรับให้เด็กยืนทำกิจกรรม
  2. ผ้าคลุมโต๊ะแบบมันๆ กันน้ำได้ กันเปื้อนได้
  3. ถาดเอาไว้รองแก้วหรือถ้วยพลาสติก
  4. เหยือกเล็กๆ (ใส่ข้าวสารไว้ครึ่งเหยือก)

การสาธิต

  1. ชี้ที่อุปกรณ์แต่ละอย่าง และบอกชื่อของมันให้ลูกฟัง
  2. จับหูเหยือกด้วยนิ้วโป้ง นิ้วชี้ และนิ้วกลาง
  3. เอามืออีกข้างจับแก้ว(หรือถ้วยพลาสติก)ไว้
  4. วางปากเหยือกให้อยู่ตรงข้ามกับริมและอยู่กึ่งกลางของแก้วพอดี
  5. เทข้าวสารลงแก้ว
  6. ทำกิจกรรมตามขั้นตอนจนกว่าเด็กจะทำได้ดี

จุดประสงค์

  1. การพัฒนากล้ามเนื้อต่างๆที่ใช้ในการเทและริน
  2. การสอนให้เด็กเทของจากเหยือกลงแก้วได้อย่างถูกต้องและไม่เลอะเทอะ

การควบคุมข้อผิดพลาด ความผิดพลาดในการเททำให้ข้าวหก

หมายเหตุ หลังจากที่เด็กเทข้าวสารได้คล่องแล้ว เราก็เปลี่ยนมาเป็นการเทน้ำ และในที่สุดก็เป็นการเทนม เทน้ำดื่มหรือน้ำผลไม้ได้ด้วยตัวเอง

กิจกรรมเปิดปิดขวด

อุปกรณ์ ขวดโหล และฝา ขนาดต่างๆกันจำนวน 4-6 ขวด (นำอุปกรณ์ชุดนี้ใส่ในกล่องแบบเปิดฝา)

การสาธิต

  1. วางขวดบนโต๊ะ และวางไว้ข้างหน้าลูก
  2. ค่อยเปิดขวด ปิดขวด ทำช้าๆ และเงียบๆ
  3. ทำจนครบทุกขวด และเปิดฝา คละฝาขวด และให้เด็กลองเปิดปิดขวดด้วยตนเอง

จุดประสงค์ ฝึกกล้ามเนื้อมือ และสมาธิ

การใช้กรรไกรตัดกระดาษ อุปกรณ์ กรรไกร กระดาษที่ทำรอยปะให้เด็กตัด ถาด

การสาธิต

  1. ชวนลูกให้มาร่วมกิจกรรมด้วยกัน และชี้ให้ดูอุปกรณ์พร้อมทั้งบอกชื่ออุปกรณ์แต่ละชนิด
  2. นำอุปกรณ์มาที่โต๊ะทำกิจกรรม
  3. นั่งกับลูกในด้านที่เราถนัด
  4. ถือกรรไกรโดยมือที่เราถนัด นิ้วหัวแม่มืออยู่ในรูที่จับด้านบน และนิ้วที่เหลืออยู่ในรูที่จับด้านล่าง
  5. สาธิตการการตัดกระดาษตามรอย โดยการง้างมือออก และหนีบมือลงเพื่อตัดกระดาษ
  6. ทำท่าตัด (ง้าง และหนีบมือ) ประมาณ 7-8 ครั้ง ตามรอยที่ทำไว้
  7. วางกรรไกรลงบทถาด
  8. อนุญาตให้ลูกทำกิจกรรมกี่ครั้งก็ได้ตามที่เด็กต้องการ

จุดประสงค์

  1. ช่วยในการเตรียมพร้อมเพื่อเรียนเขียนหนังสือ
  2. เพิ่มความมั่นใจในตนเอง
  3. พัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก
  4. ฝึกสมาธิ

การควบคุมข้อผิดพลาด

  1. เด็กไม่สามารถตัดกรดาษได้
  2. กระดาษฉีกขาด
  3. กระดาษตกพื้น
  4. ใส่นิ้วผิดที่

กิจกรรมปัดฝุ่น

อุปกรณ์ ไม้กวาดขนไก่ หรือที่ปัดฝุ่น ถังขยะ และโต๊ะที่มีฝุ่น

การสาธิต

  1. ชวนเด็กให้สังเกตุดูฝุ่นบนโต๊ะ
  2. เก็บของที่อยู่บนโต๊ะหรือของที่อาจจะเกะกะเวลาปัดฝุ่นออกให้หมด
  3. ปัดฝุ่นออกไปจากตัว โดยเริ่มจากบริเวณที่อยู่ใกล้ตัวก่อน และปัดออกไปเรื่อยๆ
  4. ปัดฝุ่นโต้ะทั้งด้านบน และบริเวณขาโต๊ะด้วย
  5. วางของเก็บเข้าที่
  6. นำไม้ขนไก่ไปเขย่าฝุ่นลงถังขยะ

จุดประสงค์

  1. สอนให้เด็กรู้ว่าเราต้องปัดฝุ่นที่เกาะอยู่ตามที่ต่างๆในบ้านออกทุกวัน
  2. เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้ความเป็นระเบียบและความสะอาด และต้องเก็บของให้เข้าที่ให้เรียบร้อย

การควบคุมข้อผิดพลาด หากปัดฝุ่นไม่ทั่ว อาจจะยังคงมีฝุ่นหลงเหลืออยู่บนโต๊ะ

กิจกรรมการกวาดพื้น อุปกรณ์ ไม้กวาด ที่ตัดผง และถังขยะ

การสาธิต

  1. ชวนให้ลูกดูขยะบนพื้นบ้าน และบอกให้ลูกทราบถึงความสกปรก และรกรุงรัง
  2. ย้ายของที่อาจจะเกะกะเวลากวาดบ้านออกให้หมด
  3. จับไม้กวาดให้ถูกต้อง กวาดพื้นจากบริเวณด้านนอกสุดเข้าสู่ด้านใน
  4. ใช้มือซ้ายถือที่ตัดผง และมือขวาถือไม้กวาด ก้มลงกวาดขยะเข้าที่ตักผง
  5. เอาขยะไปทิ้งที่ถังขยะ
  6. เก็บของทุกอย่างให้เป็นที่เป็นทาง

จุดประสงค์

  1. สอนให้เด็กรักความสะอาดและสิ่งแวดล้อม
  2. การควบคุมข้อผิดพลาด
  3. หากกวาดไม่ถูกต้อง พื้นก็จะไม่สะอาด

ที่มา Teaching Montessori in the Home: Pre-School Years: The Pre-School Years The Absorbent Mind http://www.childandme.com/montessori-resources/#more-1624 http://faculty.fullerton.edu/syen/mts/_link.htm